Ο ταξικός ρατσισμός αποτελεί χαρακτηριστική μορφή ρατσισμού στις φιλελεύθερες και καπιταλιστικές κοινωνίες. Αναφέρεται στις διακρίσεις και τις προκαταλήψεις που βασίζονται στην κοινωνική τάξη ή την οικονομική κατάσταση των ατόμων. Οδηγεί σε κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες και συνδέεται στενά με την εκμετάλλευση των οικονομικά ασθενέστερων από την άρχουσα τάξη.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα ταξικού ρατσισμού προς τους ασθενέστερους συναντώνται στις εκπαιδευτικές ανισότητες, την πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη, την ποιότητα στις συνθήκες διαβίωσης, την αντιμετώπιση στους χώρους εργασίας, τη συμμετοχή στον πολιτισμό, την πρόσβαση στο σύστημα δικαιοσύνης, την αντιμετώπισή τους γενικά στο σύνολο της κοινωνίας.

Ο ταξικός ρατσισμός συχνά παραμένει λιγότερο ορατός, καθώς μπορεί να ενσωματώνεται σε καθημερινές αντιλήψεις, συμπεριφορές και πρακτικές που θεωρούνται αυτονόητες. Η κοινωνική και οικονομική θέση ενός ανθρώπου επηρεάζει τις ευκαιρίες, την πρόσβαση σε αγαθά και υπηρεσίες, τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται και τις δυνατότητές του να συμμετέχει ισότιμα στην κοινωνική ζωή.

Αναδεικνύεται η ανάγκη για πολιτικές και κοινωνικές παρεμβάσεις που στοχεύουν στην ισότητα και την κοινωνική δικαιοσύνη.

Η αναγνώριση αυτών των ανισοτήτων απαιτεί να εξετάζουμε την πραγματικότητα και από διαφορετικές οπτικές γωνίες. Να αναρωτιόμαστε πώς διαμορφώνεται η δική μας θέση μέσα στην κοινωνία, ποια προνόμια μπορεί να θεωρούμε αυτονόητα και πώς αυτά συνδέονται με τις δυνατότητες ή τους περιορισμούς που βιώνουν άλλοι άνθρωποι.

Η κατανόηση του ταξικού ρατσισμού αποτελεί ένα ακόμη βήμα προς την αναγνώριση των κοινωνικών ανισοτήτων και τη διεκδίκηση μιας κοινωνίας με περισσότερη ισότητα, αξιοπρέπεια και κοινωνική δικαιοσύνη.

Έτσι, η θεματική αυτή μας καλεί να κοιτάξουμε πέρα από τις ατομικές διαφορές και να αναγνωρίσουμε τις κοινωνικές συνθήκες που διαμορφώνουν τις ζωές μας. Να δούμε πού στεκόμαστε εμείς μέσα σε αυτές και πώς μπορούμε να συμβάλουμε στην αλλαγή τους.

Το σύνολο των αντιλήψεων και συμπεριφορών που βασίζονται στη διάκριση με βάση το (βιολογικό και κοινωνικό) φύλο είναι ο σεξισμός.
Επηρεάζει όλους, ανεξαρτήτως φύλου, αν και παραδοσιακά συνδέεται με διακρίσεις κατά γυναικών και θηλυκοτήτων, οι οποίες συχνά έχουν επωμιστεί το μεγαλύτερο βάρος των συνεπειών του. Συνήθως συναντάμε το σεξισμό με τη μορφή της ουσιοκρατίας του φύλου, την πεποίθηση δηλαδή ότι τα φύλα έχουν εγγενή και αναλλοίωτα χαρακτηριστικά τα οποία καθορίζουν την ψυχολογική και κοινωνική τους ταυτότητα (π.χ. ο σκοπός μιας γυναίκας είναι να γίνει μάνα, οι άντρες είναι λιγότερο συναισθηματικοί από τη φύση τους κ.ά.).

Ο έμφυλος ρατσισμός επηρεάζει κάθε επίπεδο της κοινωνίας, από τους θεσμούς και τις κυβερνήσεις έως τις προσωπικές και διαπροσωπικές σχέσεις. Ο σεξισμός δημιουργεί και ενισχύει τα στερεότυπα, περιορίζει την πρόσβαση σε ίσες επιλογές και ευκαιρίες, στιγματίζει τη διαφορετικότητα, περιθωριοποιεί διεμφυλικές ταυτότητες, δικαιολογεί τη διατήρηση της ανισότητας, απειλεί τη σωματική αυτονομία και ακεραιότητα, υπονομεύει την ψυχική υγεία και αποτελεί τον βασικό πυλώνα της πατριαρχίας.

Ο φεμινισμός είναι εναντίον της πατριαρχίας, όχι εναντίον των αντρών. Το πατριαρχικό σύστημα καταπιέζει ΚΑΙ τους άντρες. Η προσέγγιση του έμφυλου ρατσισμού έχουμε προσπαθήσει να γίνει και βιωματικά, μέσα από εικαστικές δημιουργίες, δίνοντας χώρο στην έκφραση, τον προβληματισμό και τη συνδιαλλαγή με το κοινό. Μέσα από αυτές τις συλλογικές διαδικασίες μπορούμε να αφυπνιστούμε και να αναμετρηθούμε με το πραγματικό μέγεθος του σεξισμού και των έμφυλων διακρίσεων στην καθημερινή μας ζωή.

Οι γυναίκες είναι το αδύναμο φύλο.
Οι άντρες δεν κλαίνε.

Κάθε μέρα, κάθε στιγμή, μέσα μας, γύρω μας, στο σπίτι, στο δρόμο, στη δουλειά, στο μυαλό, υπάρχουν παγιωμένες αντιλήψεις για τη διαφορά και την υπεροχή του ενός φύλου έναντι στο άλλο.

Όλ@ γνωρίζουμε ποιο φύλο θεωρείται καλύτερο. Ποιο φύλο έχει προνόμια που κάποιο άλλο στερείται λόγω ενός πιο γρήγορου σπερματοζωαρίου που είχε την τύχη το ωάριο να το διαλέξει.

Η πατριαρχία, που είναι η βάση πάνω στην οποία όλα αυτά τα στερεότυπα έχουν χτιστεί, μας επηρεάζει όλ@.

Μας αφορά όλ@.

Γυναίκες, άνδρες, trans, non binary, intersex, όλ@. Είτε επειδή εγκλωβιζόμαστε στο στερεότυπο που η πατριαρχία μας έχει κλείσει, είτε διότι προσπαθούμε να ξεφύγουμε από αυτό.

Ένας διαρκής αγώνας, μια συνεχόμενη μάχη.

Είμαι όμορφη, καλή μαγείρισσα, σύντροφος και μάνα;
Είμαι ο δυνατός, κουβαλητής, προστάτης;
Είμαι εγώ το φύλο που η κοινωνία μου φόρεσε;
Είμαι στο δικό μου σώμα;
Είμαι κορίτσι ή αγόρι; Ροζ ή μπλε; Φούστα ή παντελόνι;
Είμαι ελεύθερ@ να αποφασίσω εγώ τι θα γίνει με το κορμί μου;
Όταν δεν κάνουμε τσεκ στα στερεότυπα, είμαστε αποτυχημέν@.

Και η αποτυχία φέρνει οργή.
Πώς αποδεικνύεις ότι είσαι ισχυρός;
Εξουσιάζοντας όσους θεωρείς πιο αδύναμους.
Όταν στερείς σε κάποιον την έκφραση συναισθημάτων, αυτό μετουσιώνεται σε κάτι άλλο.

Δεν μπορώ να ελέγξω τη δική μου ζωή; Θα ελέγξω τη δική σου.

Καθημερινά αδερφές μας βιάζονται, κακοποιούνται, δολοφονούνται.

Καθημερινά αδέρφια μας λιντσάρονται γιατί δεν παίζουν σωστά το ρόλο που η πατριαρχία τους έδωσε.

Κι από την άλλη, καθημερινά άντρες που αναλαμβάνουν ρόλους φορεμένους από πάντα σε γυναίκες υποτιμούνται - για τον τόσο σημαντικό για κάποιους - ανδρισμό τους.

Ο χρόνος για συζήτηση έχει τελειώσει.

Η κατάρριψη των έμφυλων στερεοτύπων μας αφορά όλ@.

Η ισότητα μας ευνοεί όλ@.

Η κοινωνία ΟΦΕΙΛΕΙ να μας χωράει όλ@ χωρίς εξουσιαστές και εξουσιαζόμενους.

Εξαιτίας της οικονομικής εξαθλίωσης των αποικιών, με την καταστροφή της γης και τη χειραγώγηση των πληθυσμών, κατασκευάστηκαν κοινωνικές σχέσεις βασισμένες σε φυλετικά κριτήρια. Η αντιμετώπιση των ντόπιων πληθυσμών από τους αποικιοκράτες με αυτές τις ρατσιστικές ιδεολογίες κατέληξε στη δημιουργία δομών ανισότητας που, δυστυχώς, συνεχίζουν να επηρεάζουν όλες τις κοινωνίες.

Μήπως κι εμείς απολαμβάνουμε προνόμια εις βάρος των αποικιοκρατούμενων λαών; Προνόμια που προήλθαν από την εκμετάλλευση των πόρων και της εργασίας των ιθαγενών, οι οποίοι απανθρωποποιούνταν μέσω ρατσιστικών αντιλήψεων;

Στο 2ο Αντιρατσιστικό Φεστιβάλ προσπαθήσαμε και καταφέραμε, μέσα από έναν χάρτη που αποτύπωνε τα σημάδια της αποικιοκρατίας και μια περιήγηση στον χρόνο, να αναδείξουμε τις κρυφές όψεις της καταπίεσης και να φωτίσουμε τον συνεχιζόμενο αντίκτυπο αυτής της «κληρονομιάς».