3ο Αντιρατσιστικό Φεστιβάλ
Αγίου Νικολάου

Η εξουσία που ασκείται πάνω στους άλλους, η εξουσία που συναντάται στους θεσμούς και στις κοινωνικές σχέσεις, η εξουσία που μπορεί να αναπαράγεται μέσα στην οικογένεια, στις σχέσεις των ανθρώπων, στη σχέση του ανθρώπου με τη φύση, αλλά και εκείνη που μπορεί να κουβαλά ο καθένας μέσα του.

Το φεστιβάλ επιδίωξε να ανοίξει έναν χώρο αυτοπαρατήρησης και συλλογικού προβληματισμού. Μέσα από εικαστικά installations, ανοιχτές συζητήσεις, προσωπικές αφηγήσεις, προβολές, χορό, μουσική και δράσεις για παιδιά, το θέμα της εξουσίας προσεγγίστηκε από διαφορετικές πλευρές: την έμφυλη και θεσμική εξουσία, τις σχέσεις εξουσίας ανάμεσα σε γονείς και παιδιά, την κυριαρχία του ανθρώπου πάνω στη φύση και τον μισαναπηρισμό, δηλαδή τις σχέσεις εξουσίας που διαμορφώνονται γύρω από την ιδέα του «κανονικού».

Από την πρώτη κιόλας ημέρα, ο χώρος της Πλαζ ΕΟΤ μεταμορφώθηκε σε ένα ανοιχτό πεδίο συνάντησης. Τα installations παρέμειναν διαθέσιμα και τις δύο ημέρες, δίνοντας στον κόσμο τη δυνατότητα να περιηγηθεί στα έργα και να προσεγγίσει το θέμα μέσα από διαφορετικές καλλιτεχνικές ματιές.

Στις συζητήσεις συμμετείχαν η δημοσιογράφος και ακτιβίστρια Χρύσα Λύκου, ο ψυχολόγος Σταύρος Ευθυμιάδης και η ακτιβίστρια Sissy Fragho, ανοίγοντας διαφορετικές πλευρές της σχέσης ανάμεσα στην εξουσία, τους θεσμούς, την κοινωνία, τα κινήματα και την καθημερινή ζωή.

Η δεύτερη ημέρα έφερε στο φεστιβάλ μια διαφορετική μορφή συνάντησης με την Ανθρώπινη Βιβλιοθήκη, ένα project που πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά στο πλαίσιο της διοργάνωσης.

Εκεί, οι άνθρωποι έγιναν «βιβλία» και οι προσωπικές τους ιστορίες έγιναν αφορμή για μια διαφορετική ανάγνωση της πραγματικότητας. Οι συμμετέχοντες μπορούσαν να επιλέξουν έναν «ανθρώπινο τίτλο», να ακούσουν μια προσωπική ιστορία και να συνομιλήσουν με τον άνθρωπο που τη μοιραζόταν. Εμπειρίες γύρω από την καταγωγή, τη σεξουαλικότητα, την αναπηρία, τη θρησκεία και άλλες πλευρές της ανθρώπινης ταυτότητας μπορούσαν να συναντηθούν μέσα σε έναν χώρο διαλόγου, όπου τα στερεότυπα δεν αντιμετωπίζονταν θεωρητικά, αλλά μέσα από την ίδια την ανθρώπινη σχέση.

Η Ανθρώπινη Βιβλιοθήκη εξέφρασε με έναν ιδιαίτερο τρόπο κάτι που αποτελεί βασική επιδίωξη του φεστιβάλ: να δημιουργούνται συνθήκες όπου οι άνθρωποι μπορούν να γνωρίζονται πέρα από τις ταμπέλες που τους αποδίδει η κοινωνία και να ακούν ο ένας τον άλλον χωρίς προκατασκευασμένες απαντήσεις. Η πρώτη αυτή διοργάνωση αποτέλεσε την αφετηρία για την επιθυμία να γίνει η Ανθρώπινη Βιβλιοθήκη ένας σταθερός θεσμός στην πόλη.

Ιδιαίτερη θέση είχαν και τα παιδιά. Μέσα από την προβολή ταινιών μικρού μήκους την πρώτη ημέρα και δύο διαφορετικά εργαστήρια τη δεύτερη, τα παιδιά δημιούργησαν τη δική τους εμπειρία μέσα στο φεστιβάλ. Με τη συμβολή του ΚΔΑΠ «Παιδιά εν Δράσει» και των Προσκόπων Αγίου Νικολάου, γνώρισαν μέσα από το παιχνίδι, τη δημιουργία, τη φύση και την επαφή με άλλες κουλτούρες έναν διαφορετικό τρόπο να συναντιούνται με τις αξίες της συλλογικότητας και της αλληλεγγύης.

Η τέχνη παρέμεινε βασικός τρόπος έκφρασης σε όλη τη διάρκεια του διημέρου. Οι Little Feet Company και Dance Project έφεραν στον χώρο τον χορό, ενώ η μουσική σκηνή φιλοξένησε το συγκρότημα 11-25, το σχήμα του Μιχάλη Καπλαγκιόζη και τους Χαΐνηδες. Η πρώτη βραδιά έκλεισε με τον DJ Mainas και ένα συλλογικό chill out, ενώ η δεύτερη με τη μουσική και τη συντροφικότητα που χαρακτήρισαν ολόκληρη τη διοργάνωση.

Μέσα από όλα αυτά, το τρίτο φεστιβάλ συνέχισε να αναζητά τη σύνδεση ανάμεσα στην πολιτική σκέψη και το βίωμα. Οι συζητήσεις μπορούσαν να συνυπάρχουν με τη μουσική, η κοινωνική δράση με τη χαρά, η καλλιτεχνική δημιουργία με τον προβληματισμό και οι άνθρωποι με τις διαφορετικές εμπειρίες και αφετηρίες τους.

Το «Εξουσιαζ(ω)μαι» έφερε μαζί του και μια ακόμη σημαντική συνειδητοποίηση: όταν μια συλλογικότητα μιλά για εξουσία, χρειάζεται να κοιτάζει και τον δικό της τρόπο λειτουργίας.

Το φεστιβάλ χρειάστηκε να αναμετρηθεί με περιστατικά που ανέδειξαν στερεότυπα, αστοχίες και συμπεριφορές που πλήγωσαν ανθρώπους και συλλογικότητες που συμμετείχαν στον χώρο. Η διαδικασία αυτή άνοιξε μια δύσκολη, αλλά ουσιαστική συζήτηση για την ευθύνη, την αυτοκριτική, την αναγνώριση των λαθών και την ανάγκη να δημιουργούνται πραγματικές συνθήκες αποκατάστασης.

Αυτή η πλευρά της τρίτης διοργάνωσης έχει ιδιαίτερη σημασία για την ιστορία του φεστιβάλ. Γιατί η συλλογικότητα δοκιμάζεται και στον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζεται τις δικές της αστοχίες. Η δυνατότητα να ακουστεί μια κριτική, να αναγνωριστεί ένα λάθος, να ειπωθεί μια συγγνώμη και να αναζητηθεί ένας διαφορετικός τρόπος συνύπαρξης αποτελεί μέρος της ίδιας της πολιτικής πράξης.

Το «Εξουσιαζ(ω)μαι» έθεσε έτσι ένα ερώτημα που δεν αφορούσε μόνο την κοινωνία γύρω μας, αλλά και εμάς τους ίδιους: τι κάνουμε με την εξουσία που έχουμε; Πώς αναγνωρίζουμε τη θέση από την οποία μιλάμε; Πώς ακούμε όταν κάποιος μας λέει ότι πληγώθηκε; Και πώς μπορούμε να εξελισσόμαστε μαζί;

Το 3ο Αντιρατσιστικό Φεστιβάλ ήταν, με αυτή την έννοια, ένα ακόμη βήμα στην πορεία μιας κοινότητας που μεγαλώνει, δοκιμάζεται, μαθαίνει και επαναπροσδιορίζεται.

Τρία χρόνια μετά την πρώτη συνάντηση, το φεστιβάλ είχε πλέον αρχίσει να ξεπερνά τα όρια μιας ετήσιας διοργάνωσης. Είχε γίνει ένας χώρος όπου συναντιούνται άνθρωποι, συλλογικότητες, καλλιτέχνες, παιδιά, οικογένειες, ιδέες και αγώνες. Ένας χώρος όπου η πολιτική συζήτηση μπορεί να συνυπάρχει με τη γιορτή και όπου η αλληλεγγύη αποκτά υπόσταση μέσα από τις σχέσεις.

Κάθε χρόνο ο κύκλος ανοίγει λίγο περισσότερο. Και μαζί του μεγαλώνει η ευθύνη να παραμένει ανοιχτός.

Από το πρώτο «μαζί» του 2023, στο «κόκκινο νήμα» του 2024 και στο «Εξουσιαζ(ω)μαι» του 2025, το Αντιρατσιστικό Φεστιβάλ Αγίου Νικολάου συνεχίζει να γράφει τη δική του ιστορία.

Μια ιστορία που δεν ανήκει σε έναν άνθρωπο. Ανήκει σε όλους όσοι συναντιούνται μέσα της!